Duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılmasına “iletişim” denir.
İletişim İçin;
* En az iki kişi olmalı,
* Kişiler birbirlerini fark etmeli,
* İletilecek mesaj olmalıdır.
İLETİŞİM ÇEŞİTLERİ
1) Sözlü İletişim
Sesli olarak yapılan iletişimdir. Örneğin konuşmak, şarkı söylemek, şiir okumak gibi…
2) Yazılı İletişim
Yazarak yapılan iletişimdir. Örneğin mektup yazmak, e-posta göndermek, mesaj göndermek gibi…
3) Sözsüz İletişim
Beden dili kullanılarak jest ve mimiklerle yapılan iletişimdir. Örneğin konuşmadan ellerimizle veya bakışlarımızla bir şeyler anlatmaya çalışmak, pandomim gibi…
Jest Nedir? İletişim sırasında el, kol, baş ile yapılan hareketlerdir.
Mimik Nedir? İletişim sırasında duygu ve düşüncenin kaş, göz, ağız ve yüz hareketleriyle anlatılmasına denir.
Pandomim, sadece jest ve mimiklerle hikaye anlatmaya dayalı gösteri sanatıdır.
Pandomim Örneği:
Sağlıklı Bir İletişim İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz:
Kitle İletişim Araçları
Yazılı, görsel, sesli mesajları kısa sürede birçok kişiye ulaştıran araçlardır. Kitle iletişim araçları deyince aklımıza televizyon, radyo, gazete, dergi ve dijital medya üzerindeki araçlar gelmelidir.
Etkili İletişimin Temel Unsurları
Gruplarda ve sosyal hayatta huzurlu yaşamak için iletişimin etkili, açık ve samimi olması gerekir. Etkili iletişimin temelinde şu davranışlar yer alır:
- Empati: Kendini karşısındaki kişinin yerine koyarak olaylara onun gözüyle bakabilmektir.
- Ben Dili: Kişinin kendi duygu ve düşüncelerini, karşısındakini suçlamadan ifade etmesidir.
- Etkin Dinleme: Konuşan kişiyi bölmeden, göz teması kurarak ve onu anlamaya çalışarak dinlemektir. “İki dinle, bir söyle” ilkesi bu noktada önemlidir.
- Beden Dili: Konuşurken jestleri (el-kol hareketleri) ve mimikleri (yüz ifadeleri) doğru kullanarak iletişimi desteklemektir.
- Farklılıklara Saygı: Başka kültürlerden, dillerden veya düşüncelerden olan insanlara ön yargısız yaklaşmaktır. Bu tutum toplumsal barışı güçlendirir.
Etkin Dinleme İle İlgili Atasözleri
İki dinle, bir söyle.
Bin işit, bir söyle.
Söz gümüşse sükût altındır.
İki kulak bir ağız için.
İletişimi Olumlu ve Olumsuz Etkileyen Diller
1. Ben Dili (Olumlu)
Kişinin kendi duygu ve düşüncelerini, karşısındakini suçlamadan ifade etmesidir.
Yapıcıdır, kişiyi değil davranışı merkeze alır.
Ben Dili Örnekleri:
Gürültünüzden rahatsız oluyorum.
Daha da başarılı olacağına inanıyorum.
Odan dağınık olduğunda kendimi huzursuz hissediyorum.
Sınıfta yüksek ses olduğunda kendimi huzursuz hissediyorum.
2. Sen Dili (Olumsuz)
Karşıdaki kişiyi suçlayan, yargılayan ve doğrudan kişiliği hedef alan dildir.
Tartışmalara neden olur, benlik saygısını zedeler ve iletişimi engeller.
Sen Dili Örnekleri:
Odanı hiç toplamıyorsun, çok dağınıksın!
Beni hiç dinlemiyorsun, sürekli telefonla ilgileniyorsun.
Çok gereksiz konuşuyorsun.
Ödevlerini yine yapmamışsın.
İletişim Engelleri ve Çatışmalar
Günlük yaşamda veya dijital ortamlarda bazı tutumlar iletişim kazalarına ve çatışmalara yol açabilir:
- Sürekli telefonla ilgilenmek ve göz teması kurmamak.
- Karşıdaki kişinin sözünü kesmek ve alaycı bir üslup kullanmak.
- Dijital mesajların net olmaması nedeniyle yanlış anlaşılmalar yaşamak.
- Sabırsızlık ve empati kuramama.
Sosyal hayatta karşılaşılan iletişim problemleri; sevgi, saygı, anlayış ve uzlaşma yoluyla çözülebilir. Karşıdaki kişiyi suçlamak yerine kendi hislerimizi paylaşmak (ben dili), büyük tartışmaların başlamadan önlenmesini sağlar.
Faydalı olması dileğimle…
Sosyal Bilgiler Öğretmeni Necati YALÇIN
20.09.2026
| 7.sınıf sosyal gruplarda ve sosyal hayatta iletişimin önemi iletişim nedir iletişim türleri nelerdir ben dili sen dili etkili iletişim empati kitle iletişim araçları nelerdir sözlü yazılı sözsüz iletişim örnekleri |
